Lưu ý: Thông tin tham khảo, không phải tư vấn đầu tư hay tư vấn pháp lý.Thị trường, pháp lý và kinh nghiệm mua bán bất động sản
Kênh BĐS 24hThị trường · Pháp lý · Kinh nghiệm mua nhà
Khu vựcHà NộiTP.HCMĐà NẵngHải PhòngĐồng NaiQuảng Ninh

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi 2026: 6 điểm người có đất cần biết

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi trình Quốc hội 22/10/2026: bỏ giá đất cụ thể, thu hồi dự án chậm quá 60 tháng, bồi thường, tái định cư. Ai bị ảnh hưởng?

Ban biên tập Kênh BĐS 24hCập nhật 6 phút đọc
Bài viết mang tính tham khảo, không phải tư vấn đầu tư hay pháp lý. Số liệu và quy định có thể thay đổi; hãy kiểm tra lại với cơ quan chức năng và chuyên gia trước khi giao dịch.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã được Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình Quốc hội ngày 22/10. Thay đổi đáng chú ý nhất là bỏ cơ chế "giá đất cụ thể", chuyển sang tính nghĩa vụ tài chính và bồi thường dựa trên bảng giá đất kèm hệ số điều chỉnh. Dự thảo cũng siết các dự án ôm đất chậm triển khai: quá 60 tháng chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi. Đây vẫn là dự thảo, chưa phải luật có hiệu lực, nhưng người đang có đất, sắp bị thu hồi hay đang tính mua đất dự án nên nắm hướng đi của nó.

Vì sao luật vừa áp dụng đã phải sửa

Luật Đất đai 2024 mới đi vào đời sống chưa lâu. Theo tóm tắt của Mekong ASEAN về nội dung chính của dự thảo, Chính phủ đề nghị ban hành luật sửa đổi trước ngày 1/3/2027, vì một số quy định phân cấp, phân quyền hiện đang nằm trong nghị định và nghị quyết chỉ có hiệu lực đến hết 28/2/2027. Nói cách khác, có một khoảng trống pháp lý cần lấp trước mốc này, đồng thời nhiều vướng mắc về giá đất và thu hồi đất phát sinh khi thực thi cũng được đưa vào sửa.

Bài tóm tắt không nêu ngày Quốc hội biểu quyết hay ngày luật có hiệu lực, nên mọi thông tin dưới đây cần hiểu là định hướng của dự thảo tại thời điểm trình.

Sáu thay đổi chính trong dự thảo

1. Bỏ giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn định giá

Dự thảo không còn quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất. Các nguyên tắc, căn cứ định giá, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh vẫn được giữ, và việc tính tiền sẽ dựa trên hai công cụ này. Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành.

Tại Diễn đàn Bất động sản ngày 11/11/2026, luật sư Phạm Thanh Tuấn phân tích rằng với đất dự án, cách tính sẽ chuyển từ phương pháp thặng dư sang bảng giá đất nhân hệ số điều chỉnh (K), theo bài tường thuật diễn đàn. Ông cho rằng thay đổi này có thể giúp doanh nghiệp ước tính chi phí đất dễ hơn.

2. Thêm tỷ lệ thu tiền sử dụng đất và tỷ lệ bồi thường

Dự thảo bổ sung khái niệm tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tỷ lệ bồi thường để xác định nghĩa vụ tài chính và tiền bồi thường. Bài tóm tắt chưa có con số cụ thể nào cho các tỷ lệ này, nên hiện chưa thể tính trước một thửa đất cụ thể sẽ phải nộp hay được nhận bao nhiêu.

3. Mở rộng một số trường hợp thu hồi đất

Phần lớn các trường hợp thu hồi hiện hành được giữ nguyên. Dự thảo bổ sung một trường hợp vì mục đích quốc phòng, an ninh và hai trường hợp phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

4. Dự án chậm dùng đất: tiền phạt lũy tiến, quá 60 tháng thì thu hồi

Với đất dự án không sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, dự thảo áp khoản tiền lũy tiến tăng theo thời gian vi phạm. Nếu quá 60 tháng chủ đầu tư vẫn chưa đưa đất vào sử dụng, Nhà nước thu hồi. Mức lũy tiến cụ thể chưa được công bố trong bài tóm tắt.

5. Linh hoạt hơn trong bồi thường và tái định cư

Người có đất ở bị thu hồi có thể nhận bồi thường bằng đất cùng mục đích, đất có mục đích khác hoặc bằng tiền. Dự thảo cho phép tái định cư tại chỗ, hoặc hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại hay sang thửa đất khác trong cùng xã.

6. Hai phương án cho dự án nhà ở thương mại qua nhận chuyển nhượng

Chính phủ xin ý kiến Quốc hội về việc làm dự án nhà ở thương mại thông qua nhận chuyển quyền sử dụng đất: phương án một là luật hóa Nghị quyết 171/2024/QH15, phương án hai là tiếp tục thí điểm theo nghị quyết này.

Ai bị ảnh hưởng và ảnh hưởng ra sao

NhómĐiểm cần theo dõi trong dự thảo
Hộ gia đình có đất nằm trong vùng quy hoạchTrường hợp thu hồi mới; lựa chọn bồi thường bằng đất, tiền hoặc tái định cư tại chỗ; tỷ lệ bồi thường
Người xin chuyển mục đích, cấp sổ phải nộp tiềnTỷ lệ thu tiền sử dụng đất gắn với bảng giá đất
Chủ đầu tư dự ánBỏ giá đất cụ thể, áp hệ số K; tiền lũy tiến và thu hồi khi chậm quá 60 tháng
Người mua nhà dự ánDự án "đắp chiếu" lâu năm có nguy cơ bị thu hồi; tiến độ có thể nhanh hơn ở dự án còn hoạt động

Với người mua nhà ở thương mại, quy định thu hồi đất chậm sử dụng là con dao hai lưỡi. Nó buộc chủ đầu tư phải triển khai nhanh, nhưng nếu bạn đặt cọc hoặc góp vốn vào một dự án đã nằm im nhiều năm, rủi ro dự án bị thu hồi khiến khoản tiền bị kẹt là có thật. Trước khi mua, hãy hỏi rõ thời điểm dự án được giao đất và tiến độ thực tế trên công trường.

Bảng giá đất sẽ quan trọng hơn bao giờ hết

Khi giá đất cụ thể bị bỏ, bảng giá đất do địa phương ban hành cùng hệ số điều chỉnh gần như trở thành thước đo duy nhất để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tiền bồi thường. Điều này có hai hệ quả thực tế:

  • Mỗi lần địa phương điều chỉnh bảng giá đất, nghĩa vụ tài chính của người dân và doanh nghiệp thay đổi theo ngay, nên các đợt lấy ý kiến bảng giá đất sẽ thu hút nhiều quan tâm hơn.
  • Người bị thu hồi đất sẽ quan tâm đến tỷ lệ bồi thường so với bảng giá, vì đó là con số quyết định khoản nhận về.

Dự thảo cũng nhắc mục tiêu minh bạch và hài hòa lợi ích, nhưng mức độ "hài hòa" phụ thuộc vào các tỷ lệ cụ thể sẽ được quy định ở văn bản hướng dẫn sau này.

Làm gì trong lúc chờ luật được thông qua

  1. Đừng giao dịch dựa trên tin đồn: những lời quảng cáo kiểu "luật mới sắp làm giá đất tăng gấp đôi" không có cơ sở trong dự thảo. Văn bản hiện chưa có con số nào về tỷ lệ thu tiền hay bồi thường.
  2. Kiểm tra pháp lý dự án kỹ hơn: ngày giao đất, giấy phép xây dựng, tiến độ thi công là các mốc nên đối chiếu trước khi đặt cọc. Quy trình kiểm tra tham khảo trong bài hướng dẫn thủ tục pháp lý mua bán nhà đất từ A-Z.
  3. Theo dõi kỳ họp Quốc hội: nội dung có thể thay đổi sau thảo luận. Hai phương án về Nghị quyết 171 chẳng hạn vẫn đang chờ Quốc hội chọn.
  4. Hộ có đất trong vùng quy hoạch: giữ đầy đủ giấy tờ về nguồn gốc đất, quá trình sử dụng, vì đây là căn cứ để được bồi thường theo bất kỳ cơ chế nào.

Chính sách đất đai thay đổi thường kéo theo biến động ở từng địa phương theo cách khác nhau; bài phân tích về tác động của chính sách mới tới thị trường Quảng Ninh là một ví dụ để tham khảo cách đọc chính sách theo vùng.

Những gì chưa rõ

Thông tin hiện có đến từ tờ trình và các bài tóm tắt, không phải toàn văn dự thảo cuối cùng. Các con số then chốt gồm mức lũy tiến với dự án chậm triển khai, tỷ lệ thu tiền sử dụng đất và tỷ lệ bồi thường vẫn chưa được công bố. Thời điểm có hiệu lực cũng chưa được nêu. Người dân nên chờ văn bản chính thức và nghị định hướng dẫn trước khi đưa ra quyết định tài chính lớn dựa trên những thay đổi này.

Câu hỏi thường gặp

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi khi nào có hiệu lực?

Chính phủ đề nghị ban hành trước ngày 1/3/2027 vì một số quy định phân cấp hiện chỉ có hiệu lực đến hết 28/2/2027. Ngày thông qua và ngày có hiệu lực cụ thể chưa được công bố.

Bỏ giá đất cụ thể thì tiền bồi thường tính theo gì?

Theo dự thảo, việc tính dựa trên bảng giá đất, hệ số điều chỉnh và tỷ lệ bồi thường sẽ được quy định. Tỷ lệ cụ thể chưa có trong các tài liệu đã công bố.

Dự án chậm triển khai bao lâu thì bị thu hồi đất?

Dự thảo nêu quá 60 tháng mà chủ đầu tư chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi; trước đó phải nộp khoản tiền lũy tiến theo thời gian chậm.

Bị thu hồi đất ở có được chọn nhận đất thay vì tiền không?

Dự thảo cho phép bồi thường bằng đất cùng mục đích, đất khác mục đích hoặc tiền, kèm khả năng tái định cư tại chỗ hay hoán đổi sang thửa khác cùng xã.

Đọc tiếp